Czy zyski z obligacji korporacyjnych są opodatkowane i czy muszę wypełniać PIT osiągając takie dochody?

Zysk osiągnięty z obligacji korporacyjnych podlega tzw. podatkowi Belki w wysokości 19% od wartości odsetek. W momencie wykupu obligacji przez emitenta podatkowi podlega także dyskonto wynikające z zakupu obligacji poniżej ich wartości nominalnej na rynku wtórnym bądź zakupu obligacji zerokuponowych na rynku pierwotnym. Wyróżnia się trzy rodzaje zysków związanych z obligacjami korporacyjnymi, od których inwestor musi zapłacić podatek:
  1. zysk wynikający z odsetek;
  2. zysk wynikający z dyskonta obligacji osiągnięty w terminie wykupu przez emitenta;
  3. zysk wynikający ze sprzedaży obligacji na rynku wtórnym.
 
W pierwszym przypadku podatek od odsetek płacony jest zawsze w wysokości 19% ryczałtowo od otrzymanych odsetek. Podatek ryczałtowy oznacza, że nie można go kompensować z innym zyskiem lub stratą z instrumentów finansowych. Gdyby podatek nie był zryczałtowany byłoby to korzyścią dla inwestorów aktywnych na rynkach finansowych ponieważ mogliby obniżać wartość podatku wynikającego z obligacji np. o straty poniesione w danym roku z posiadanych akcji, certyfikatów inwestycyjnych itp.
 
W przypadku drugim, kiedy inwestor nabywa obligacje z dyskontem i trzyma je do terminu wykupu podatek od zysku z obligacji także jest naliczany ryczałtowo. W obu przypadkach podatek jest pobierany bezpośrednio przez biura maklerskie, zatem inwestor nie musi się martwić jego opłaceniem, ponieważ na jego rachunek trafią środki netto po odjęciu podatku.
 
Należy przy tym pamiętać, że nie wszystkie obligacje kupione po kursie poniżej 100,00% na rynku giełdowym są obligacjami z dyskontem. W przypadku zakupu obligacji korporacyjnych na rynku wtórnym znaczenie ma tzw. „cena brudna obligacji”, to znaczy kurs powiększony o narosłe odsetki, które nabywca musi zapłacić sprzedającemu. Jeżeli cena brudna będzie wyższa od wartości nominalnej, oznacza to, że nie został osiągnięty zysk z dyskonta, a więc nie ma od niego podatku. W tej sytuacji naliczony zostanie tylko podatek od otrzymanych odsetek do terminu wykupu obligacji.
 
Można to zilustrować na przykładach:
 
Przykład 1.
Inwestor nabywa obligacje  po kursie 97,00%. Wartość nominalna obligacji wynosi 1000,00 zł, a ich  oprocentowane zostało ustalone na poziomie 8%. W momencie zakupu obligacji narosłe odsetki wynoszą 40,00 zł. Do terminu wykupu obligacji pozostał ostatni okres odsetkowy.
 
Jaki podatek zapłaci inwestor? Czy zapłaci podatek od dyskonta? Jaka będzie wysokość podatku?
 
  1. Podatek od odsetek za ostatni okres: (1000,00 zł*0,08)*0,19 = 15,20 zł
  2. Podatek od dyskonta:
    1. Cena brudna: (0,97*1000,00 zł) + 40,00 zł = 1100,00 zł
    2. Cena brudna > Wartości nominalnej
 
Odpowiedź: Inwestor zapłaci tylko podatek od odsetek wypłaconych w ostatnim okresie w wysokości 15,20 zł. Ponieważ cena brudna obligacji była wyższa, niż wartość nominalna obligacji inwestor nie zapłaci podatku od dyskonta.
 
Przykład 2.
Inwestor nabywa obligacje  po kursie 97,00%. Wartość nominalna obligacji wynosi 1000,00 zł, a ich  oprocentowane zostało ustalone na poziomie 8%. W momencie zakupu obligacji narosłe odsetki wynoszą 10,00 zł. Do terminu wykupu obligacji pozostał ostatni okres odsetkowy.
 
Jaki podatek zapłaci inwestor? Czy zapłaci podatek od dyskonta? Jaka będzie wysokość podatku?
 
  1. Podatek od odsetek za ostatni okres: (1000,00 zł*0,08)*0,19 = 15,20 zł
  2. Podatek od dyskonta:
    1. Cena brudna: (0,97*1000,00 zł) + 10,00 zł = 980,00 zł
    2. Cena brudna < Wartości nominalnej
    3. (1000,00 zł – 980,00 zł)*0,19 = 3,80 zł
 
Odpowiedź: Inwestor zapłaci podatek od odsetek wypłaconych w ostatnim okresie w wysokości 15,20 zł oraz podatek od dyskonta obligacji w wysokości 3,80 zł (cena brudna była wyższa od wartości nominalnej).
 
W obu przypadkach podatek zostanie pobrany automatycznie przez biuro maklerskie. W obu przykładach zakładamy także, że inwestor trzyma obligacje do terminu ich wykupu przez emitenta. W takiej sytuacji prowizje naliczone przez biura maklerskie nie mogą być traktowane jako koszty uzyskania przychodu.
 
Trzecim omawianym przypadkiem jest „Zysk wynikający ze sprzedaży obligacji na rynku wtórnym”. W takiej sytuacji, to znaczy kiedy inwestor sprzedaje obligacje w obrocie giełdowym przed terminem wykupu prowizje mogą być potraktowane jako koszty uzyskania przychodu, a inwestor musi rozliczać podatek samodzielnie przez PIT-38 według wzoru:
 
(Cena brudna sprzedaży – Cena brudna kupna – prowizje biura maklerskiego) * 19%
 
Jeżeli cena brudna sprzedaży była niższa od ceny brudnej kupna podatku nie nalicza się, występuje wtedy strata podatkowa. Ponadto, w przypadku rozliczania przez PIT-38 istnieje możliwość kompensacji zysku/strat z innych instrumentów finansowych. Dlatego jeżeli inwestor zanotuje zysk na sprzedaży obligacji korporacyjnych na rynku wtórnym, ale w wyniku innych transakcji na instrumentach finansowych poniesie stratę, może zapłacić niższy podatek lub nie ponosić go w ogóle.